Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” – ostatnie spojrzenie

Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” – ostatnie spojrzenie

Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” – ostatnie spojrzenie

Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne „Polfa” to ostatnia z wielkich fabryk działających w niegdyś robotniczej dzielnicy Wola. Powstałe na fundamencie przedwojennych zakładów Towarzystwa Chemiczno-Farmaceutycznego d. Mgr Klawe S.A. przy ul. Karolkowej działały nieprzerwanie aż do schyłku 2023 roku, kiedy to ostatecznie produkcja została wygaszona, i przeniesiona pod skrzydła nowego właściciela, spółki Polpharma.

Pofabryczny, pięciohektarowy teren na Woli ma być przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową. Budynki, z wyjątkiem jednego – zabytkowego – będą wkrótce wyburzone.

W kwietniu 2024 r., dzięki uprzejmości spółki, mogliśmy zwiedzić i uwiecznić ostatnie chwile tej wielkiej i zasłużonej dla Woli fabryki. Na zdjęciach możecie obejrzeć już częściowo opróżniony zakład (linie produkcyjne, maszyny i większość wyposażenia została przeniesiona), budynek magazynowy, schron oraz zakładową kotłownię.

Odsłonięty bruk na ul. Spokojnej

Odsłonięty bruk na ul. Spokojnej

Odsłonięty bruk na ul. Spokojnej

Właśnie rozpoczął się remont ulicy Spokojnej na Powązkach. Spod asfaltu wyłonił się bruk, co oczywiście nie dziwi, ale po cichu mieliśmy nadzieję, że może jakiś ślad przedwojennej nitki tramwajowej też się pokaże. Ale jednak nie, czego można było się w sumie spodziewać, bo na zdjęciach z 1945 roku też nic nie widać.
Bocznica tramwajowa na ul. Spokojnej prowadziła od Okopowej do Miejskich Zakładów Sanitarnych (dziś budynki ASP). Być może torowisko było położone bezpośrednio na bruku.
Jedynym jej śladem jest słup trakcyjny, który stoi przy cmentarnym murze (widać go na pierwszym zdjęciu po lewej stronie).
Warszawskie Rejony Separatystyczne – mapa

Warszawskie Rejony Separatystyczne – mapa

Warszawskie Rejony Separatystyczne – mapa

Jakiś czas temu na naszym facebookowym profilu poruszyliśmy temat warszawskich rejonów, których mieszkańcy nie do końca identyfikują się obszarem administracyjnym, do którego ich przydzielono. Takim mocnym przykładem jest np. Grochów, który bardzo podkreśla swoją odrębność od Pragi (Południe), gdzie zgodnie z oficjanym dzielnocowym podziałem się znajduje. Podobnie Saska Kępa. Albo Jelonki na Bemowie, lub podzielony na część śródmiejską i wolską Muranów.

Liczba komentarzy była zaskakująco duża, więc postanowiliśmy je spisać i nanieść na mapę, żeby zobaczyć jak się te głosy rozkładają geograficznie. I tak powstała mapa „Warszawskie rejony separatystyczne”. Wyszło z tego ciekawe zestawienie, którym, podobnie jak niegdyś z Warszawską Mapą Skojarzeń, postanowiliśmy się z Wami podzielić w formie graficznej. Poniżej możecie pobrać pliki, w tym format do druku.

Oczywiście traktujcie mapę z dystansem i przymrużeniem oka, bo nie są to przecież naukowe badania, choć może jakiś wstęp do nich, jeśli kogoś interesuje taki temat i chciałby go rozwinąć.

I chętnie wsłuchamy się w Wasze kolejne komentarze w tej kwestii, mapę możemy  aktualizować 🙂

Mapę można pobrać za darmo, ale będzie nam miło, jeśli postawisz nam kawę – o tutaj: https://buycoffee.to/oknonawarszawe

Kalendarz Domu Towarowego Bracia Jabłkowscy z 1931 roku

Kalendarz Domu Towarowego Bracia Jabłkowscy z 1931 roku

Kalendarz Domu Towarowego Bracia Jabłkowscy z 1931 roku

Nowość w okiennej kolekcji – kalendarzyk Domu Towarowego Bracia Jabłkowscy z 1931 roku, kompletny, uzupełniony notatkami właścicielki (właściciela?). Podobny, ale z 1933 roku, znajduje się w zbiorach w Muzeum Warszawy.
Ten nasz prezentujemy Wam w całości, bo warto poczytać, jakie były trendy w marketingu tamtych czasów. W kalendarzyku znajdziecie też trasy tramwajów, plany widowni teatrów i inne cenne informacje.
Tajemnicze, odwrócone „T” na elewacjach budynków

Tajemnicze, odwrócone „T” na elewacjach budynków

Tajemnicze, odwrócone „T” na elewacjach budynków

Tajemnicze, odwrócone „T” na elewacjach budynków – z pewnością je widzieliście.

To pozostałość po systemie ostrzegaczy ulicznych, których na przełomie lat 50/60 zamontowano w Warszawie ok. 600 sztuk. Były to metalowe, czerwone skrzynki, z uchwytem podobnym do hamulca bezpieczeństwa w pociągach. Można było dzięki nim wezwać straż pożarną, milicję czy też ambulans.

Niektóre ostrzegacze montowane były na betonowych słupach, i tych słupów też kilka zostało do dziś, np. przy ogrodzeniu Wola Parku przy Górczewskiej (patrz zdjęcie) albo przy Marymonckiej róg Smoleńskiego.
Z kolei te montowane na elewacjach miały czasem lampę alarmową, powieszoną nieco wyżej. Ślad po takiej widać na zdjęciu z Mariensztatu (nad tablicą z numerem ulicy). Podobny artefakt znajdziecie przy poczcie na Ludnej.
Polecamy Wam tropienie tych śladów, bo sprawia to niesłychaną frajdę, a przy okazji robiąc zdjęcia ocalicie od zapomnienia ten zaawansowany system, który ostatecznie padł gdzieś w latach 80., na skutek dewastacji, braku bieżących napraw i – zapewne – rozwoju przewodowej sieci telefonicznej.
Dom. Żelazna 103

Dom. Żelazna 103

Dom. Żelazna 103

Żelazna 103, Warszawa. Fot. Jarek Zuzga

Niczym specjalnie nie wyróżniająca się kamienica, niewielka, skromnie dekorowana, przydałby się remont elewacji.
Na uboczu, niewidoczna z głównych ulic.

A to właśnie tu działał mózg całej olbrzymiej operacji wysłania setek tysięcy warszawskich Żydów do obozu zagłady w Treblince, latem 1942 roku. Stąd wydawano rozkazy, skutkiem których dzień w dzień z Umschlagplatzu wyjeżdżał pociąg z tysiącami upchniętych nieludzko w bydlęcych wagonach Żydów. Tu w piwnicach i na podwórku dokonywano egzekucji Żydów wyłapanych poza terenem getta.

Hermann Höfle osobiście z tego domu decydował o losach warszawskiego getta. Miał duże doświadczenie w eksterminacji, zaczynał już w czasie słynnej nocy kryształowej w Niemczech, w 1938 roku. Zanim znikł z Warszawy, zdążył jeszcze odeprzeć atak bojowników żydowskich, którzy chcieli uwolnić z aresztu więźniów, podczas powstania w getcie, w kwietniu 1943 r.

Żelazna 103.

Dziś to zwykła kamienica mieszkalna. Wejście przez bramę na podwórze, gdzie dokonowyano egzekucji, jest zamurowane. O ponurej historii przypomina tablica na elewacji.